Իսրայելի կառավարության որոշումը Հայոց ցեղասպանության մասին. Ռազմաքաղաքական հաշվարկներ, ոչ թե պատմական արդարություն

Իսրայելի կառավարության՝ Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչելու որոշումը, որը դեռ պետք է արժանանա Կնեսետի հավանությանը, անշուշտ, կարևոր քաղաքական իրադարձություն է, սակայն դրա գնահատման հարցում պետք է խուսափել էմոցիոնալ մոտեցումներից և ընդունված որոշումը վերլուծել ռազմաքաղաքական իրողությունների արդյունքներով։

Այս տեսակետը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես պատմական արդարության հաղթանակ, այլ որպես աշխարհաքաղաքական հաշվարկների արդյունք։ Իսրայելի կառավարության այս քայլը պայմանավորված է ոչ այնքան ցեղասպանության ճանաչման անհրաժեշտությամբ, որքան իսրայելա-թուրքական հարաբերությունների ներկայիս խորը ճգնաժամով։

Տասնամյակներ շարունակ Թել Ավիվը խուսափել է Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչումից՝ վտանգի տակ չդնելու համար իր ռազմավարական հարաբերությունները Անկարայի հետ։ Սակայն այսօր, երբ այդ հարաբերությունները հասել են պատմականորեն ամենացածր մակարդակին՝ 2024 թվականին Թուրքիան դադարեցնելով ողջ առևտուրը Իսրայելի հետ, իսկ նախագահը հայտարարելով դիվանագիտական հարաբերությունները խզելու իր մտադրության մասին, նույն հարցը վերածվել է Թուրքիայի վրա քաղաքական ճնշում գործադրելու գործիքի։

Այս համատեքստում Իսրայելի որոշումը պետք է դիտարկել որպես ռազմավարական քայլ՝ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների վատթարացման պայմաններում։ Եթե քաղաքական իրավիճակը փոխվի և Անկարայի հետ հարաբերությունները բարելավվեն, չի կարելի բացառել, որ այս թեման կկորցնի իր առաջնահերթությունը իսրայելական օրակարգում։

Այլընչին տեսակետը, որ Իսրայելը շարունակում է դիտարկել Հոլոքոստը որպես մարդկության պատմության մեջ բացառիկ ողբերգություն, նույնպես կարևոր է։ Հենց այս մոտեցումն է տարիներ շարունակ ձևավորել Թել Ավիվի զգուշավոր քաղաքականությունը Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ՝ սահմանափակելով այլ ցեղասպանությունների նմանատիպ քաղաքական գնահատականների ձևավորումը։

Այսպիսով, Իսրայելի կառավարության որոշումը պետք է գնահատել ոչ թե որպես բարոյական սկզբունքների կիրառություն, այլ որպես պետությունների միջև հարաբերությունները կարգավորող ռազմավարական շահերի հաշվարկ։ Հայաստանը պետք է այս գործընթացները դիտարկի ոչ միայն պատմական արդարության, այլև ազգային անվտանգության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով Իրանի նկատմամբ Իսրայելի ագրեսիվ քաղաքականության հետևանքները Հարավային Կովկասում։