Իսրայելի կառավարության որոշումը և Ադրբեջանի արձագանքը

Իսրայելի կառավարության կողմից Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության փաստի ճանաչումը և դրան հաջորդած Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարության (ԱԳՆ) հայտարարությունը, որը կոչ է անում վերանայել այդ որոշումը, ավելի շուտ Անկարայի հետ համերաշխության պարտադիր ժեստ է, քան իսկապես անհանգստություն հաշտեցման հարցում։ Այս եզրահանգումն արել է իսրայելցի քաղաքագետ Ալեքսանդր Ցինկերը։

Ինչպես նշվում է, Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն արձագանքել է Իսրայելի որոշմանը գրեթե մեկ օր անց։ Բաքվի հայտարարությունն ասում է, որ Երուսաղեմի գործողությունը «չի նպաստում հաշտեցմանը», «խորացնում է առկա հակասությունները» և «խոչընդոտում է կայուն խաղաղության հասնելուն»։

Ցինկերի կարծիքով՝ այս հայտարարությունը ոչ թե անակնկալ է, այլ բնական հետևանք է Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև գոյություն ունեցող ռազմավարական դաշինքի։ Քաղաքագետը նշում է, որ Իսրայելի կառավարության նիստից առաջ Իսրայելի ԱԳՆ ղեկավար Գիդեոն Սաարը խորհրդակցություններ է անցկացրել ադրբեջանական կողմի հետ։ Եթե դա ճշմարտություն է, ապա Իսրայելը նախապես զգուշացրել է իր դաշնակցին սպասվող որոշման մասին՝ հասկանալով, թե ինչպիսի պաշտոնական արձագանք կտա Բաքուն։

Ցինկերը նաև նկատում է, որ Թուրքիան ինքն արդեն վաղուց քանդել է Իսրայելի հետ հարաբերությունների նախկին ստատուս քվոն։ Հոկտեմբերի 7-ի հետո Անկարան փաստացի զբաղեցրել է քաղաքական հակառակորդի դիրք՝ հաճախ անցնելով ուղղակի սպառնալիքների։ Ուստի, Ցինկերի կարծիքով, Թուրքիայի կարծիքը հազիվ թե կարողանար ազդել իսրայելական կառավարության վրա։

Քաղաքագետը եզրակացնում է, որ Իսրայելի որոշումը ընդունվել է՝ հասկանալով, որ Անկարայից հետո քննադատությանը կհամատեղվի նաև Բաքվի դիրքորոշումը։ Երուսաղեմը ցանկանում էր ցույց տալ, որ Ադրբեջանի հետ ռազմավարական հարաբերությունները չեն կարող դառնալ պատճառ հրաժարվելու այն որոշումից, որը համարում է պատմականորեն և բարոյապես ճիշտ։

Այս համատեքստում, Բաքվի ներկայիս դեմարշն ավելի շուտ Անկարայի հետ համերաշխության պարտադիր ժեստ է։ Իսրայելի և Ադրբեջանի հարաբերությունների ամրության իրական ցուցանիշը կերևա ոչ թե ԱԳՆ հայտարարություններով, այլ հաջորդ ռազմական պայմանագրերի ծավալներով և Ջեյհանից Հայֆա տանկերային մատակարարումների գրաֆիկով։

Ինչպես հայտնի է, Իսրայելի կառավարությունը հունիսի 28-ին միաձայն ճանաչել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային սպանությունները՝ որպես ցեղասպանություն։ Այս նախաձեռնությունը հանդես էր բերել Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Գիդեոն Սաարը։ Այժմ փաստաթուղթն ուղարկվելու է Կնեսետի հաստատմանը։