Եվրախորհրդարանին հասցեագրված բաց նամակ Հայաստանում մարդու իրավունքների և կրոնական ազատության խախտման մասին

Հարգելի Եվրախորհրդարանի նախագահ, Ռոբերտա Մեցոլա,

Այս նամակը գրվում է «Հզոր Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ, իմ պաշտոնական ներկայացուցիչ Սամվել Կարապետյանի անունից, որի կուսակցությունը պաշտոնապես հայտարարել է մասնակցելու 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին։ Գրում եմ՝ արտահայտելով խորը մտահոգություն Հայաստանում ընթացող իրադարձությունների և դրանց հնարավոր հետևանքների վերաբերյալ։

Հայաստանը, որպես առաջին քրիստոնյա ազգ, դարեր շարունակ իր ինքնությունը, մշակույթը և ազգային հիշողությունը կապել է իր Եկեղեցուն։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին մնում է հայ հասարակության ամենահարգված և միավորող ինստիտուտներից մեկը։ Այս պատմական և մշակութային իրողության լույսի ներքո, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությունները Հայ Առաքելական Եկեղեցու վերաբերյալ, որոնք հակիրճ արտահայտված են իր պաշտոնական Ֆեյսբուքյան էջում, ոչ միայն չեն արտացոլում հայ ժողովրդի ճնշող մեծամասնության տեսակետները, այլև համարվում են ժամանակակից հայոց պատմության մեջ աննախադեպ և խորապես վիրավորական։

Այս իրադարձությունները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ առաջատար միջազգային մարդու իրավունքների փաստաբանների խմբի վերջերս հրապարակված զեկույցը մանրամասն փաստաթղթավորել է կառավարության կողմից Եկեղեցու ներքին գործերին միջամտելու, հոգևորականների կալանավորելու, պառակտիչ նախաձեռնությունների խրախուսելու և դատական համակարգի անկախությունը խաթարելու համակարգված քաղաքականությունը։

Այս իրադարձությունների համատեքստում, Եվրոպական խորհրդարանի ուշադրությունը և ներգրավվածությունը ավելի քան երբևէ անհրաժեշտ են։ Դրանք ներկայացնում են ոչ միայն քաղաքական վեճ, այլև մարտահրավեր կրոնական ազատությանը, օրենքի գերակայությանը և ժողովրդավարական արժեքներին, որոնց Հայաստանը բազմիցս հավատարիմ է մնացել Եվրոպայի հետ իր հարաբերություններում։

Հատկանշական է, որ նույն անձը, ով այս վիրավորական հայտարարությունները կատարել է, ընդամենը մի քանի օր առաջ ելույթ է ունեցել Եվրախորհրդարանում և ծափահարությունների է արժանացել։ Հիմնավորված կլիներ ակնկալել, որ նման հանրային վարքագծին և գործունեությանը պատշաճ ուշադրություն կդարձվի, նախքան նրան նման հնարավորություն կամ ամբիոն տրամադրելը խորհրդարանում։

Ավելի լուրջ մտահոգություն է առաջացնում նաև այն հանգամանքը, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հետ կապված իրադարձություններից հետո Հայաստանի քաղաքացիները շարունակում են անօրինական կերպով պահվել Բաքվի բանտերում, և ներկայիս կառավարությունը չի ցուցաբերել որևէ էական ջանք՝ նրանց ազատ արձակումն ապահովելու համար։

Այս իրավիճակը ավելի է սրել հանրային մտահոգությունը երկրի ղեկավարության ընտրած ուղու և իր քաղաքացիների հիմնարար շահերը պաշտպանելու նրա հանձնառության վերաբերյալ։

Նշենք, որ Սամվել Կարապետյանը, որպես «Հզոր Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ, արդեն 2025 թվականի հունիսի 18-ից կալանքի տակ է։ Ներկայումս նա տնային կալանքի տակ է, նախկինում մոտ 200 օր պահվել է հատկապես ծանր պայմաններում։ Չնայած Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հրապարակել է քաղաքական կուսակցությունների գործողությունների ժամանակացույցը, դատարանի կողմից Կարապետյանի տնային կալանքը ևս մեկ ամսով երկարաձգելու որոշումը փաստում է, որ նրա լիարժեք մասնակցությունը 2026 թվականի հունիսի 7-ի ընտրություններին խիստ սահմանափակ կլինի։ Նման ընթացակարգային գործողությունները ոչ միայն քաղաքական հետապնդում են, այլև կարող են համարվել ընտրական գործընթացին ուղղակի միջամտություն։

Այս զարգացումների լույսի ներքո, մենք հարգանքով կոչ ենք անում Եվրոպական խորհրդարանին քննարկել անկախ փաստահավաք առաքելություն ստեղծելու հարցը՝ Հայաստանում ժողովրդավարական կառավարման, դատական ​​անկախության և կրոնական ազատության ներկայիս վիճակը ուսումնասիրելու համար։ Նման առաքելությունը կարևոր դեր կխաղա նախընտրական զգայուն ժամանակահատվածում հիմնարար ազատությունների հետագա քայքայումը կանխելու գործում։

Մենք պատրաստ ենք խորհրդարանին և նրա համապատասխան հանձնաժողովներին տրամադրել վերը նշվածը։

Հարգանքով՝
Ռոբերտ Ամստերդամ,
Սամվել Կարապետյանի միջազգային փաստաբան։