Խաղաղության պայմանագրի ֆետիշիզմը խոչընդոտում է հարաբերությունների զարգացմանը

Իմ վերջին այցը Մեղրի քաղաք, որտեղ ես հանդիպեցի հանրության հետ, հանգեցրեց մի կարևոր մտքի, որը ցանկանում եմ բացատրել։ Իշխանությունները, թվում է, խաղաղության պայմանագրի հարցը դարձրել են իրենց քաղաքականության հիմնական կենտրոնը, այն գրեթե սրբազանացնելով։ Սակայն, ես կարծում եմ, որ այս մոտեցումը խոչընդոտում է հարաբերությունների ավելի արդյունավետ զարգացմանը։

Դիվանագիտության մեջ գոյություն ունի հստակ սկզբունք՝ «համաձայն եմ չհամաձայնել» (Agree to disagree)։ Այս հասկացությունը նշանակում է, որ երկրները կարող են ունենալ տարածքային կամ սահմանային վեճեր, սակայն դրանք չեն պետք, որ դառնան դիվանագիտական հարաբերությունների կամ առևտրի զարգացման անհաղթահարելի խոչընդոտ։

Այս սկզբունքը հաջողությամբ կիրառվում է աշխարհի բազմաթիվ երկրների կողմից։ Կարելի է բերել բազմաթիվ օրինակներ։ Չինաստանը և Հնդկաստանը, որոնք ունեն բարդ սահմանային հարցեր, հաջողությամբ զարգացնում են իրենց դիվանագիտական կապերը և առևտրային փոխադարձ հարաբերությունները։ Նույնը կարելի է ասել Իսպանիայի և Մարոկոյի, Իսպանիայի և Միացյալ Թագավորության, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Ճապոնիայի մասին։ Այս երկրները չեն նպատակադրված միմյանց դեմ պատերազմելու, պարզապես ունենալով տարածքային վեճեր։

Այս համատեքստում կարևոր է հասկանալ, որ պետք է հարաբերություններ ունենալ Ադրբեջանի հետ։ Ի վերջո, մենք հարևաններ ենք։ Իմ կարծիքով, Ղարաբաղի հարցի շուրջ տեղի ունեցած իրադարձությունները կարելի է արձանագրել հենց «համաձայնելով՝ չհամաձայնել» սկզբունքով։ Սա նշանակում է, որ մենք ճանաչում ենք խնդրի առկայությունը, բայց դա չպետք է դառնա մեր հարաբերությունների զարգացման հիմնական կամ միակ խոչընդոտը։ Խաղաղության պայմանագրի հարցը չի կարող դառնալ մեր քաղաքականության միակ կենտրոնը։ Այն պետք է լինի միայն մեկ տարր, որը կարող է ավելի ուշ լուծվել, երբ հարաբերությունները կառուցվել են ավելի ամուր հիմքերի վրա։