ՀՀ Սահմանադրության նախաբանում Անկախության հռչակագրին հղումը փոփոխման չի ենթարկվում

Իմ վերլուծության համաձայն, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը, թե Հայաստանի նոր սահմանադրության մեջ Անկախության հռչակագրին հղումը պետք է չլինի, ունի իր պատմական և իրավական համատեքստը։ Այս հարցումը պետք է դիտարկել այն պարագայում, որ վարչապետը, որը ճանաչում է Արցախի Հանրապետությունը «Ադրբեջան» անունով օկուպանտ և ցեղասպան, 2026 թվականի մարտի 12-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում առաջ է քաշել այս հարցը։

ՀՀ անկախության հռչակագրում, որը հաստատվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, ազգերի ազատ ինքնորոշման իրավունքի կենսագործման շրջանակում հռչակվում է անկախ պետականության հաստատման սկիզբը։ Բացի այդ, այն պարտադիր է նշում, որ Հայաստանի Հանրապետությունը սատար է կանգնում 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում իրականացված հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործին։

Այս հայտարարությունները, իմ կարծիքով, հենց այն հանգամանքներն են, որոնք անհանգստացնում են Թուրքիային և նրա կովկասյան կցորդին՝ Ադրբեջանին։ Դրանք համարվում են Թուրքիայի և Ադրբեջանի պահանջների բավարարման խորհրդանիշ, որոնք ուղղված են հայկական ինքնության և պատմության հերթական հարձակմանը։

Սակայն, հարկ է նշել, որ ՀՀ Սահմանադրության նախաբանը փոփոխման ենթակա չէ։ ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իր 2021 թվականի ապրիլի 29-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ Սահմանադրության նախաբանը հանդիսանում է Սահմանադրության անփոփոխելի դրույթ։

Այսինքն՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության նախաբանը, որտեղ հղում է տրված Հայաստանի Հանրապետության Անկախության հռչակագրին, որևէ պարագայում ենթակա չէ փոփոխության։

Հիշեցնեմ, որ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը իր հայտարարությունում բացատրել էր, որ «անկախության մասին գործող հռչակագիրը կառուցված է կոնֆլիկտի տրամաբանությամբ»։ Այս դիրքորոշումը հիշեցնում է Ադրբեջանի մի քանի տարի շարունակ իրականացրած պահանջը, որը դարձել է խաղաղության պայմանագրի ստորագրման համար Բաքվի պայմաններից մեկը։ Այս իրադարձությունները հանգեցնում են այն եզրակացության, որ Հայաստանի իշխանությունները, նախաձեռնելով սահմանադրական փոփոխություններ, կատարում են Բաքվի հերթական պահանջը։