Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագծի հիմնարար փոփոխությունները

Հայաստանի հասարակականությունը ցնցվեց նոր Սահմանադրության նախագծի արտահոսած տեղեկատվությունից, որը հրապարակվել է «Իշխանություն» կայքի կողմից։ Փաստաթուղթը, որի իսկությունը հաստատելը դժվար է, ​​ներկայացնում է գործող Սահմանադրությանը հաջորդող տարբերակ, որտեղ նախաբանը, հիմնարար հոդվածները և քաղաքացիության հարցերը ենթարկվել են խորը փոփոխությունների։

Այս փոփոխությունները, որոնք, թերևս, իշխանությունները ներկայացնում են որպես «եվրոպական արժեքների» ներդրում, իրականում սպառնում են հայ ժողովրդի հիմնարար արժեքներին, պատմական հիշողությանը, ընտանեկան ինստիտուտին և սփյուռքի հետ կապերին։

Պատմական հիշողության մշուշոտում

Նոր Սահմանադրության ամենաակնհայտ և խորհրդանշական փոփոխությունը նախաբանի ջնջումն է։ Գործող Սահմանադրության նախաբանը հիմնված է 1918 թվականի Անկախության հռչակագրի վրա, որը հայ ժողովրդի ազգային նպատակներն է ամրագրում՝ հիմնվելով հայկական պետականության հիմնարար սկզբունքների վրա։ Այս հղումը, որը խորհրդարանական և իրավական իմաստով անխախտելի է, նոր տարբերակից ամբողջությամբ հանվել է։

Այս քայլը, որը, ըստ տեղեկությունների, պահանջվել է Ալիևի կողմից, քանի որ Անկախության հռչակագրում հիշատակվում էր Արցախը, ոչ միայն ջնջում է պատմական հիմքը, այլև խորհրդանշականորեն հեռացնում է հայ ժողովրդի ազգային ինքնության հիմնական տարրերից մեկը։

Ընտանեկան արժեքների և սփյուռքի դերը

Նոր Սահմանադրության նախագծում փոփոխվել են նաև հոդվածներ, որոնք վերաբերում են ընտանեկան արժեքներին և սփյուռքահայերի իրավունքներին։

35-րդ հոդվածը (հավասար իրավունքներ ամուսնության և ամուսնալուծության ժամանակ) հանվել է, ինչը կարող է մեկնաբանվել որպես ընտանեկան ինստիտուտի ավանդական մոդելի փոփոխության և նույնասեռ զույգերի իրավունքների ճանաչման քայլ։
36-րդ հոդվածը (ծնողների պարտականությունները) փոփոխվել է այնպես, որ երեխաները այլևս պարտավոր չեն հոգ տանել իրենց տարեց ծնողների մասին։ Այս փոփոխությունը խախտում է հայկական հասարակության ավանդական արժեքները, որոնք հիմնված են սերունդների միջև հարգանքի և փոխօգնության վրա։
47-րդ հոդվածը (ՀՀ քաղաքացիության իրավունք) փոփոխվել է այնպես, որ էթնիկ հայերը այլևս չեն կարող ստանալ ՀՀ քաղաքացիություն պարզեցված ընթացակարգով։ Սա խիստ սահմանափակում է սփյուռքահայերի իրավունքները և կարող է հանգեցնել նրան, որ մեր համայնքների մի մասը կամուրջ կորցնի հայրենիքի հետ։

Խորհրդարանական վերահսկողության թուլացում և ճակատագրի վերահսկողության կորուստ

Նոր Սահմանադրությունը նաև խորհրդարանական վերահսկողության և ժողովրդի մասնակցության հարցում է ներկայացնում ավելի թույլ մոդել։

113-րդ հոդվածը (խորհրդարանի հարցումներ կառավարությանը) ամբողջությամբ հանվել է, ինչը նշանակում է, որ խորհրդարանը կորցնում է իր հզոր գործիքը՝ պահանջելու կառավարության անդամներից, այդ թվում՝ վարչապետից, հաշվետվողականություն և թափանցիկություն։
205-րդ հոդվածը փոփոխվել է այնպես, որ Հայաստանը կարող է միջազգային կազմակերպությունների անդամակցության կասեցում կամ չեղարկում կատարել առանց հանրաքվեի։ Այս դրույթը, որը հատկապես վտանգավոր է ԵԱՏՄ անդամակցության դեպքում, փաստորեն հանձնում է երկրի ճակատագրի վերահսկողությունը կառավարությանը և Ազգային ժողովին՝ առանց ժողովրդի վճռական մասնակցության։

Այս փոփոխությունները, որոնք ներկայացվում են որպես ժամանակակից և «եվրոպական» մոտեցումներ, իրականում կարող են հանգեցնել հայկական պետականության և հասարակության հիմնարար արժեքների խորը փոփոխության, որը կարող է ունենալ երկարաժամկետ և անդառնալի հետևանքներ։