Կարմիր Խաչին ուղղված նամակ՝ հայ գերիների իրավական կարգավիճակի մասին

Արցախի նախկին պետնախարար, բարերար Ռուբեն Վարդանյանի կինը՝ Վերոնիկա Զոնաբենդը, նամակ է հասցրել Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) նախագահ Միրյանա Սպոլյարիչ Էգերին՝ հայ գերիների իրավական կարգավիճակի հարցով իր մտահոգությունները հստակեցնելու համար։

Նամակում նշվում է, որ ավելի քան երկու տարի է՝ Ադրբեջանում պահվող հայ գերիների հարազատները զրկված են իրենց մերձավորներին տեսնելու հնարավորությունից։ Ընտանիքները խորապես մտահոգված են նրանց առողջական վիճակով, քանի որ վերջին անգամ ԿԽՄԿ-ի ներկայացուցիչները կարողացել են այցելել նրանց պահման վայրեր՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին, երբ Ադրբեջանի կառավարության պահանջով կազմակերպությունը դադարեցրել է իր գործունեությունը այդ երկրում։

Այս իրավիճակի պայմաններում, Վերոնիկա Զոնաբենդը նշում է, որ բանտարկյալների իրավական կարգավիճակի հարցը դարձել է առավել հրատապ։ Նա խնդրում է ԿԽՄԿ-ի նախագահին պարզաբանել, թե ինչ իրավական հիմնավորումներով է կազմակերպությունը այցելել Ռուբեն Վարդանյանին և մյուս հայ բանտարկյալներին։

Նամակում հատկապես ընդգծվում է հետևյալ հարցը․ արդյո՞ք ԿԽՄԿ-ն նրանց դիտարկել է որպես ազատությունից զրկված անձանց, որոնց ազատազրկումը կապված է զինված հակամարտության հետ (և հետևաբար, նրանք դիտարկվել են որպես ռազմագերիներ), թե՞ որպես անվտանգության նկատառումներով կալանավորված անձանց, թե՞ որպես ինտերնացված անձանց, թե՞ ունեցել են այլ կարգավիճակ միջազգային մարդասիրական իրավունքի շրջանակում։

Վերոնիկա Զոնաբենդը նաև նշում է, որ այս պարզաբանումը չափազանց կարևոր է ընտանիքների համար, քանի որ այն կտա նրանց վստահություն և կօգնի հասկանալ, թե ինչպես են կալանավորվածներին դիտարկում միջազգային հումանիտար կազմակերպությունները։ Նա նաև հավատարիմ է մնում ԿԽՄԿ-ի գործունեությանը՝ այն համարելով մարդկային արժանապատվության և կարեկցանքի հազվագյուտ խորհրդանիշ։

Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանի իշխանությունները ցմահ ազատազրկման են դատապարտել Արցախի նախկին նախագահներին և մի քանի այլ ռազմաքաղաքական գործիչներին, իսկ Ռուբեն Վարդանյանին՝ 20 տարվա ազատազրկման։ Ադրբեջանի կողմից պահվող հայ գերիների և պատանդների ստույգ թիվը հայտնի չէ, սակայն փորձագետների գնահատմամբ այն կազմում է մի քանի հարյուր մարդ։